فصل دوم : تمدن اسلامى در ايران اگر از من بپرسيد بزرگ‌ترين حادثهء تاريخ اسلام كدام است ؟ بىدرنگ خواهم گفت : فتح ايران . . . اگر اعراب ايران را تسخير نكرده بودند ، تمدن ناقص مىشد . اقبال لاهورى ايران سرزمينى است كهن و برخوردار از فرهنگ و تمدنى بزرگ ، كه ساليانى بس دراز پيش از ظهور اسلام ، بر پهنه‌اى گسترده از جهان چيره بوده و با تمدنهاى پيرامون خود داد و ستد علمى و فرهنگى داشته است . پس از ورود اسلام نيز اين سرزمين جايگاه ممتاز و برتر تمدنىاش را همچنان پاس داشت و ايرانيان فرهيخته ، به ويژه در روزگار خلافت بنىعباس ، در سامان‌دهى ابعاد گوناگون تمدن اسلامى ، نقشى بس مهم و سازنده ايفا كردند . و در حقيقت به آن رنگ ايرانى بخشيدند . مردم ايران پس از پذيرش اسلام اندوخته‌هاى فرهنگى و تمدنى خويش را در خدمت هدفهاى دينى قرار دادند و در پرتو انديشه‌هاى بارورشان آثار علمى ، فرهنگى و دينى بس بزرگ و ماندگارى پديد آوردند . فصل حاضر بر آن است تا ضمن ارائه تاريخ گونه‌اى از پيشينهء فرهنگى و تمدنى ايران ، شكل‌گيرى و شكوفايى تمدن اسلامى - ايرانى را در چارچوب عنوانهاى زير به بحث و گفت‌وگو بگذارد . 1 . پيشينهء تمدنى ( علوم - هنر و معمارى ) 2 . شكل‌گيرى تمدن اسلامى - ايرانى ( سياست ، علوم ، هنر ، معمارى ، ادبيات )